Hướng đến kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026) và 50 năm TP Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành phố đang chứng kiến sự hoàn thiện của hàng loạt công trình quan trọng. Những công trình này góp phần định hình diện mạo đô thị văn hóa, nơi chất lượng sống của người dân trở thành thước đo phát triển.
Nâng chất không gian sống
Những ngày cuối tháng 4, nhịp sống TP HCM thêm phần sôi động. Từ các tuyến đường trung tâm đến những khu dân cư mới, nhiều công trình được đưa vào khai thác, chỉnh trang, phục vụ trực tiếp đời sống người dân. Sự thay đổi trong cách tổ chức không gian đô thị rộng mở đã mang lại sự thuận tiện cho cuộc sống người dân, góp phần gia tăng chiều sâu văn hóa cho thành phố.
Nhìn vào diện mạo TP HCM trong thời gian qua, có thể nhận ra một mạch phát triển rõ ràng: hạ tầng dân sinh đang trở thành trụ cột để nuôi dưỡng văn minh đô thị và nâng tầm chất lượng sống. Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên chính thức vận hành cuối năm 2024, mở ra bước ngoặt cho giao thông công cộng TP HCM. Không dừng ở vai trò vận tải, tuyến metro này đang tái cấu trúc không gian đô thị dọc hành lang phía Đông. Những khu dân cư mới, các cao ốc hiện đại hình thành, kéo theo sự thay đổi trong thói quen sống, trong cách người dân tiếp cận không gian công cộng. Khi phương tiện công cộng trở thành lựa chọn thực tế, đó cũng là lúc văn hóa đô thị bắt đầu dịch chuyển theo hướng văn minh. Ở cửa ngõ phía Đông, Bến xe Miền Đông mới với quy mô hơn 16 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 4.000 tỉ đồng, được định vị là trung tâm vận chuyển liên tỉnh hiện đại. Giai đoạn đầu vận hành còn nhiều trở ngại do hạ tầng kết nối chưa hoàn thiện, lượng khách chưa như kỳ vọng. Tuy nhiên, trong cấu trúc dài hạn, đây là mắt xích quan trọng của hệ sinh thái giao thông tích hợp, đặc biệt khi Metro số 1 và các tuyến vành đai hoàn chỉnh. Một đô thị văn hóa cần những "cửa ngõ" vận hành trật tự, hiện đại - và bến xe này chính là một bước đi nền tảng.
Cầu Ba Son, khánh thành năm 2022, không chỉ giải tỏa áp lực giao thông mà còn định hình một biểu tượng kiến trúc mới trên sông Sài Gòn. Nhịp cầu dây văng vươn cao, kết nối trung tâm hiện hữu với khu đô thị mới Thủ Thiêm, mở rộng không gian phát triển của thành phố. Những công trình như vậy góp phần tạo nên "bản sắc thị giác" của đô thị - yếu tố không thể thiếu trong nhận diện một thành phố văn minh. Dọc bờ sông Sài Gòn, công viên ven sông sau khi hoàn thành đầu năm 2024 đã thay thế những bãi đất hoang, nhếch nhác bằng không gian xanh, sạch. Đường đi bộ, sân khấu ngoài trời, quảng trường, hệ thống chiếu sáng nghệ thuật được bố trí hài hòa… không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí mà còn tạo điều kiện phát triển các hoạt động văn hóa cộng đồng. Bệnh viện Ung Bướu cơ sở 2 với quy mô 1.000 giường bệnh, tổng vốn gần 6.000 tỉ đồng, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Sau khi thành phố được mở rộng, tại khu vực biển, dự án chỉnh trang trục Thùy Vân - Bãi Sau, điểm nhấn Tháp Tam Thắng của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đang mở ra diện mạo mới cho không gian du lịch ven biển. Không gian công cộng được tổ chức bài bản, cảnh quan được đầu tư đồng bộ, tạo nên môi trường sinh hoạt văn minh, thu hút cộng đồng và du khách. Đây là bước chuyển từ khai thác tự phát sang phát triển có quy hoạch - một biểu hiện của tư duy đô thị hiện đại. Nhìn tổng thể, các công trình dân sinh trong 5 năm qua đã góp phần tái định hình TP HCM theo hướng mở rộng không gian, nâng cao chất lượng sống.
Sau 50 năm thống nhất đất nước, TP HCM đã vươn mình thành một siêu đô thị với chiều cao, chiều rộng và chiều sâu ngày càng lớn. Theo đó, chất lượng sống của người dân không ngừng được nâng lên.
Chương trình nghệ thuật “Lĩnh hội tinh hoa - Rạng ngời trí thức Việt” tạo dấu ấn đậm nét bên bờ sông Sài Gòn Ảnh: Trung tâm Nghệ thuật TP HCM
Dấu ấn của sự đồng tâm, đồng lòng
Các công viên, quảng trường, tuyến phố đi bộ được đầu tư chỉnh trang trở thành nơi sinh hoạt cộng đồng. Người dân có thêm lựa chọn để nghỉ ngơi, giải trí, tham gia các hoạt động văn hóa ngoài trời. Không gian công cộng dần mang dáng dấp của những "sân khấu mở", nơi diễn ra nhiều chương trình nghệ thuật phục vụ miễn phí.
Ở góc độ quản lý, việc đầu tư thiết chế văn hóa cơ sở được xem là bước đi quan trọng. Nhà văn hóa, trung tâm sinh hoạt cộng đồng, thư viện được cải tạo, mở rộng. Từ đây, đời sống tinh thần của người dân được quan tâm đúng mức, thay vì chỉ tập trung chủ yếu vào tăng trưởng kinh tế.
Theo các chuyên gia đô thị, sự phát triển của TP HCM đang chuyển dịch theo hướng lấy con người làm trung tâm. Hạ tầng không còn dừng lại ở chức năng giao thông hay kỹ thuật, mà trở thành nền tảng cho hoạt động văn hóa và giao tiếp xã hội. Một tuyến đường được mở rộng không chỉ giải quyết ùn tắc, mà còn tạo điều kiện hình thành các hoạt động văn hóa hai bên tuyến. Một công viên không dừng ở mảng xanh, mà trở thành không gian biểu diễn, tương tác cộng đồng. PGS-TS Phan Bích Hà (Trường Đại học Văn Lang) chia sẻ: "Một đô thị văn hóa phải bắt đầu từ việc người dân được sống trong môi trường thuận tiện, an toàn và có cơ hội tiếp cận các giá trị tinh thần. Công trình dân sinh chính là nền móng và TP HCM đã, đang làm được những điều mà nhân dân mong mỏi".
Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật TP HCM, bày tỏ: "Chúng tôi cảm nhận rõ thành phố đang thay đổi. Có thêm nhiều nơi để đi bộ, sinh hoạt, xem biểu diễn nghệ thuật. Cuộc sống vì thế cũng nhẹ nhàng hơn".
Đằng sau mỗi công trình là dấu ấn của sự đồng tâm, đồng lòng từ Đảng bộ, chính quyền và toàn xã hội. Quyết tâm xây dựng chính quyền gần dân, giải quyết nhu cầu từ cơ sở đang tạo nên một động lực mới. Khi hạ tầng được đầu tư đúng hướng và con người được đặt ở trung tâm, TP HCM có cơ sở để bước tiếp vững chắc trên hành trình trở thành đô thị văn minh, hiện đại và đáng sống.
Một thành phố văn hóa không hình thành từ khẩu hiệu. Nó được xây dựng từ những công trình cụ thể, phục vụ con người một cách thiết thực và bền vững, và TP HCM đã và đang thực hiện điều này một cách quyết liệt" - NSND Trần Minh Ngọc nhận xét.
