Sự xuất hiện đầy bất ngờ của Elon Musk tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Davos vừa qua không chỉ mang đến những tuyên bố gây sốc về việc đảo ngược lão hóa hay đưa trung tâm dữ liệu lên vũ trụ, mà còn hé lộ một thực tế khắc nghiệt: Để nuôi dưỡng "con quái vật" AI, vị tỷ phú này đang phải tái cấu trúc toàn bộ di sản của mình.
Tại Davos, ông chủ Tesla say sưa nói về tương lai nơi robot nhân hình chăm sóc trẻ em và các trạm năng lượng mặt trời ngoài không gian cấp điện cho siêu máy tính. Ông gọi đó là những điều "hiển nhiên".
Tuy nhiên, điều ít hiển nhiên hơn là làm thế nào để chi trả cho danh sách dài những tham vọng đó. Thực tế, chi phí khổng lồ để phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) lên đến 1 tỷ USD mỗi tháng và đế chế của Elon Musk đang phải làm mọi cách để tài cấu trúc, vay nợ nhằm tìm nguồn vốn.
Cơn khát vốn 'không đáy'
Nguyên nhân trọng tâm thúc đẩy sự thay đổi này là nhu cầu vốn không thể thỏa mãn của AI. Theo báo cáo tài chính mới nhất, công ty khởi nghiệp xAI của Musk đang "đốt" khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng. Đây là cái giá tối thiểu để duy trì vị thế trong cuộc đua đào tạo các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Theo nguồn tin thân cận của Financial Times (FT), startup này đang cố gắng gọi vốn 9,3 tỷ USD thông qua phát hành trái phiếu và cổ phiếu. Tuy nhiên ngay cả khi chưa có tiền, dự án này đã lên kế hoạch tiêu một nửa số vốn đó trong vòng 3 tháng tới.
Trong hồ sơ tài chính quý III/2025, xAI ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 1,46 tỷ USD, tăng đáng kể so với mức 1 tỷ USD của quý I. Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, công ty này đã tiêu tốn 7,8 tỷ USD tiền mặt.
Con số này lớn đến mức nó buộc Musk phải đưa ra những quyết định vượt xa bảng cân đối kế toán của một startup thông thường, dẫn đến việc xóa mờ ranh giới giữa các tập đoàn, huy động vốn chung và cân nhắc việc sáp nhập các đơn vị vốn đang hoạt động độc lập.
Dave Mazza, Giám đốc điều hành của Roundhill Investments, nhận định rằng AI chính là "mô liên kết" kéo mọi thứ lại gần nhau hơn. Theo ông, đây không hẳn là một kế hoạch tổng thể đã được vạch sẵn từ hàng chục năm trước, nhưng áp lực tài chính của kỷ nguyên AI đã biến sự hội tụ này thành con đường duy nhất.
Để giải quyết bài toán dòng tiền, Musk đang cân nhắc những bước đi tài chính táo bạo chưa từng có. Startup SpaceX, vốn được mệnh danh là công ty tư nhân giá trị nhất thế giới, đang xem xét một đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có thể mang về hàng chục tỷ USD. Đợt niêm yết này, dự kiến có thể diễn ra vào tháng 6/2026, được kỳ vọng sẽ định giá công ty ở mức 1.500 tỷ USD và huy động khoảng 50 tỷ USD, con số kỷ lục trong lịch sử chứng khoán toàn cầu.
Bên cạnh đó, các kịch bản sáp nhập giữa Tesla và xAI, hoặc SpaceX và xAI cũng đang được đặt lên bàn cân. Một sự kết hợp như vậy sẽ giúp củng cố dòng tiền, đồng thời hợp nhất các năng lực về năng lượng, sản xuất, vệ tinh và tên lửa dưới một mái nhà.
Tuy nhiên, tham vọng này không phải không có rủi ro. Mandeep Singh, nhà phân tích tại Bloomberg Intelligence, ước tính mức đốt tiền mặt của xAI có thể lên tới 11 tỷ USD trong năm 2026.
Nếu không có một sự sáp nhập hoặc đợt huy động vốn khổng lồ, xAI sẽ rất khó để duy trì tốc độ đầu tư so với các đối thủ như OpenAI, đơn vị đang tìm cách huy động tới 1.400 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI trong những năm tới.
Trong quá khứ, Tesla luôn là "pháo đài" tài chính vững chắc nhất của Elon Musk. Cuối năm ngoái, nhà sản xuất xe điện này vẫn sở hữu 44 tỷ USD tiền mặt. Tuy nhiên, tình hình đang dần thay đổi khi Tesla bắt đầu chuyển dịch nguồn lực để hỗ trợ các "người em" trong hệ sinh thái.
Mới đây, Tesla thông báo kế hoạch rót 2 tỷ USD vào xAI và dự kiến tăng gấp đôi chi tiêu vốn so với năm ngoái. Một số nhà phân tích tại Wall Street dự báo Tesla có thể đốt tới 7 tỷ USD vào năm 2026, một sự đảo chiều tài chính lên tới 13 tỷ USD chỉ trong vòng một năm. Sự xa hoa đột ngột này phần lớn dành cho việc xây dựng hạ tầng AI để huấn luyện hệ thống tự lái và "bộ não" cho robot Optimus.
Dù vậy, không phải nhà đầu tư nào cũng lạc quan. Sự kiện cổ phiếu Microsoft và Oracle sụt giảm mạnh hồi đầu năm 2026 do những nghi ngờ về khả năng sinh lời từ AI là một lời cảnh báo rõ ràng. Việc các công ty của Musk ngày càng trở nên thắt chặt về mặt tài chính khiến các cổ đông khó theo dõi hiệu quả hoạt động của từng đơn vị riêng lẻ.
Tầm nhìn hay sự tuyệt vọng?
Việc sáp nhập có thể giúp Musk đạt được các cột mốc trong gói thù lao 1.000 tỷ USD mà cổ đông Tesla đã phê duyệt. Quan trọng hơn, nó giúp ông gia tăng tỷ lệ sở hữu tại thực thể hợp nhất. Hiện tại, Musk sở hữu 42% SpaceX và 51% xAI, nhưng chỉ nắm giữ 11% tại Tesla.
Bất chấp những hoài nghi về "kỹ thuật tài chính", nhiều nhà đầu tư cá nhân trung thành của Tesla (retail investors) lại ủng hộ sự hội tụ này. Họ tin rằng việc sáp nhập sẽ mang lại cho họ quyền tiếp cận vào "những gã khổng lồ" như SpaceX hay xAI vốn trước đây chỉ dành cho giới nhà giàu.
Adam Sarhan, CEO của 50 Park Investments, nhận định: "Nếu có ai đó có thể hợp nhất năng lượng, AI, vận tải và không gian thành một động cơ tăng trưởng theo cấp số nhân, đó chính là Elon Musk".
Dù là một thiên tài nhìn xa trông rộng hay một tỷ phú đang cố gắng chèo lái qua cơn bão tài chính, có một điều chắc chắn rằng Elon Musk đang đặt toàn bộ đế chế của mình vào "ván bài" AI. Kết quả của ván bài này không chỉ quyết định tương lai của Elon Musk, mà còn định hình lại toàn bộ nền công nghiệp công nghệ toàn cầu trong thập kỷ tới.
*Nguồn: FT, Fortune, BI
