Ngày 28-1-1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 (nay là cột mốc 765), đặt chân lên mảnh đất Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng.
Bước ngoặt có ý nghĩa quyết định
Từ Cao Bằng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (ngày 10 đến 19-5-1941) tại lán Khuổi Nậm, Pác Bó. Hội nghị xác định đúng đắn đường lối giải phóng dân tộc, thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng căn cứ địa cách mạng, chuẩn bị mọi điều kiện cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).
Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đinh Thị Mai cho rằng sự kiện Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam vào ngày 28-1-1941 là khởi nguồn của một hệ giá trị tư tưởng lý luận và thực tiễn đặc biệt sâu sắc, có ý nghĩa lâu dài đối với cách mạng Việt Nam và Đảng ta. Còn theo GS-TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội, đây không chỉ là thời khắc lịch sử, mà còn mở ra một thời kỳ phát triển mới, đặt nền móng cho những thắng lợi vĩ đại của dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
PGS-TS Bùi Đình Phong, nguyên giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, phân tích sự thay đổi chiến lược kịp thời, sáng tạo, cùng với việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua tổ chức Mặt trận Việt Minh là hai nhân tố quan trọng bậc nhất ở trong Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8, để dẫn đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, mở ra kỷ nguyên độc lập tự do cho dân tộc. Việc Bác chọn ở Pác Bó, Cao Bằng để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam thể hiện tầm nhìn chiến lược rất độc đáo, sắc sảo; vừa phản ánh được những diễn biến của lịch sử dân tộc vừa gắn với những vấn đề của thời đại.
PGS-TS Lâm Bá Nam, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội, khẳng định đây là sự kiện có ý nghĩa lịch sử quan trọng, tạo bước ngoặt quyết định cho cách mạng Việt Nam. Sự trở về của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã tạo nên động lực mạnh mẽ, khơi dậy sức mạnh vĩ đại để toàn dân tộc chuẩn bị vùng lên giành lại độc lập, non sông gấm vóc.
Đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, sự kiện Bác Hồ về nước năm 1941 qua cột mốc 108 là nguồn động lực tinh thần to lớn. Ông Lê Hải Hòa - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng - khẳng định tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường được Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi nguồn từ Pác Bó không chỉ là di sản tinh thần quý báu, mà còn đang khơi dậy sức mạnh nội sinh, thúc đẩy đổi mới để Cao Bằng xây dựng các chiến lược phát triển trong giai đoạn mới. Tỉnh xác định phát triển kinh tế không thể tách rời bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, đặc biệt là di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cao Bằng.
Điểm tựa vững chắc
Khu Di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó cách trung tâm tỉnh Cao Bằng khoảng 55 km, thuộc địa phận xóm Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng (cũ), nay là xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Pác Bó hôm nay không chỉ là một "địa chỉ đỏ" để tri ân mà còn đang vươn mình trỗi dậy mạnh mẽ, tạo nên một bức tranh nông thôn no ấm, xứng đáng với niềm tin yêu mà Bác Hồ đã gửi gắm.

Báo Người Lao Động trao tặng chiến sĩ và người dân tỉnh Cao Bằng 2.000 lá cờ từ chương trình “Tự hào cờ Tổ quốc”, nhân chuyến “Hành trình về quê hương cách mạng” vào tháng 4-2025. Ảnh: HOÀNG TRIỀU
Con đường từ trung tâm xã Trường Hà dẫn vào Khu Di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó rộng thênh thang, trải nhựa phẳng lì. Hai bên đường, những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang, nhiều nhà có ô tô. Bà Dương Thị Hợp, Bí thư Chi bộ xóm Pác Bó, cho biết xóm bây giờ khác xưa rất nhiều, đời sống nhân dân được nâng lên, kinh tế - xã hội khởi sắc. Người dân không còn phụ thuộc chủ yếu vào cây lúa, cây ngô mà có thu nhập ổn định hơn nhờ phát triển du lịch. Hiện có khoảng 100 hộ tham gia kinh doanh dịch vụ du lịch, tạo sinh kế bền vững.
Xã Trường Hà mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Xuân Hòa và các xã Sóc Hà, Trường Hà (cũ), Quý Quân, trở thành đơn vị hành chính có diện tích 144 km², dân số gần 13.000 người. Không gian phát triển được mở rộng, đặc biệt là kinh tế cửa khẩu. Cửa khẩu Sóc Giang nay thuộc xã Trường Hà được xem là lợi thế chiến lược; năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua đây đạt gần 9,6 triệu USD, vượt gần 160% chỉ tiêu.
Ông Triệu Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Hà, cho hay kinh tế phát triển, đời sống người dân được cải thiện, công tác an sinh xã hội cũng được xã Trường Hà đặc biệt chú trọng. Năm 2025, xã hoàn thành xóa 38/38 nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo. Những ngôi nhà mới khang trang mọc trên khắp thôn bản minh chứng rõ nhất cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước.
Ông Phan Thăng An - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng - khẳng định đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, sự kiện Bác Hồ về nước là niềm tự hào thiêng liêng; là nguồn động lực tinh thần to lớn, điểm tựa vững chắc để địa phương không ngừng vươn lên. Trải qua 85 năm, khắc ghi lời dạy và tấm gương đạo đức cách mạng của Người, Cao Bằng đang tích cực khai thác tiềm năng, phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh, đối ngoại; đồng thời bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản lịch sử - văn hóa, trong đó Khu Di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó là "địa chỉ đỏ" có ý nghĩa đặc biệt trong giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Cầu truyền hình đặc biệt
Vào lúc 20 giờ ngày 28-1, chương trình cầu truyền hình đặc biệt Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam với tên gọi "Hai tay xây dựng một sơn hà" sẽ được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1 - Đài Truyền hình Việt Nam.
Chương trình do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chỉ đạo, phối hợp tổ chức với các địa phương và Đài Truyền hình Việt Nam, kết nối 4 điểm cầu lịch sử: Cao Bằng, Hà Nội, Nghệ An và TP HCM. Điểm cầu chính đặt tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó.