TPHCM ấm áp, thân thương (*): Một biểu tượng của khát vọng đổi thay

Từng có thời, dọc kênh Tàu Hủ - Bến Nghé là những dãy nhà lô nhô, chen chúc, nước kênh ô nhiễm nặng và những con đường nhỏ hẹp luôn ùn ứ. Người dân từ cửa ngõ phía Tây muốn sang khu Đông TP HCM phải đi xuyên qua trung tâm hoặc qua phà Thủ Thiêm.

Công trình lớn bậc nhất

Ông Trí (SN 1974), tài xế thường xuyên chạy tuyến TPHCM - miền Tây, nhớ lại từ năm 2011 về trước, xe từ miền Tây muốn vào trung tâm TPHCM phải đi xuyên các tuyến đường nhỏ ở quận 5, quận 6 cũ. 

Hồi đó, 2 đường Trần Hưng Đạo, Hồng Bàng lúc nào cũng đông nghịt, xe tải di chuyển vào giờ cao điểm thì gần như bất lực trước "mê trận" giao thông.

"Nhưng từ khi đại lộ Đông Tây, nay là đường Võ Văn Kiệt và Mai Chí Thọ, hình thành, những khó khăn được cởi trói, giới tài xế chúng tôi thoải mái vô cùng" - ông Trí cho hay.

Công trình mà ông Trí nhắc tới được khởi công ngày 31-1-2005. Dự án nhằm hiện thực hóa ý tưởng về một tuyến giao thông xuyên tâm nối Đông - Tây thành phố, đồng thời chỉnh trang dải đô thị dài gần 22 km, là công trình hạ tầng lớn bậc nhất TPHCM thời điểm đó.

Cùng với đại lộ Đông Tây, nay là đường Võ Văn Kiệt và Mai Chí Thọ, kênh Tàu Hủ - Bến Nghé mang lại vẻ đẹp tươi tắn cho đô thị. Ảnh: HUYỀN TRÂN

Để xây dựng tuyến đường, một trong những cuộc giải tỏa lớn nhất lịch sử đô thị được triển khai khi gần 10.000 hộ dân cùng trụ sở nhiều cơ quan, đơn vị phải di dời. Tiếp đó, những khu nhà "ổ chuột" ven kênh Tàu Hủ - Bến Nghé dần biến mất, thay bằng đại lộ rộng 8 - 10 làn xe chạy dọc bờ kênh.

Điểm nhấn lớn nhất của công trình là hầm Thủ Thiêm - hầm vượt sông đầu tiên của Việt Nam. Hầm dài 1,49 km, rộng 33,3 m, 6 làn xe, gồm 4 đốt hầm dìm dưới đáy sông Sài Gòn. 

Ngày 21-9-2010, hầm được hợp long và đến ngày 20-11-2011 chính thức thông xe, tạo tuyến kết nối trực tiếp giữa trung tâm TPHCM với khu vực phía Đông. Từ đó, thời gian di chuyển giữa khu Tây với trung tâm và khu Đông được rút ngắn đáng kể.

Ngày 29-4-2011, TPHCM đặt tên đoạn đại lộ phía Tây là đường Võ Văn Kiệt. Phần phía Đông hầm Thủ Thiêm sau đó được đặt tên là đường Mai Chí Thọ.

Hoàn thiện hạ tầng trục Đông - Tây

Không chỉ thay đổi giao thông, tuyến đại lộ còn góp phần lớn trong chỉnh trang đô thị. Kênh Tàu Hủ - Bến Nghé từng ô nhiễm nặng nay đã trở nên thông thoáng với bờ kè, công viên và hàng cây xanh trải dài. Mỗi sáng, nhiều người dân tập thể dục, đi bộ dọc tuyến ven kênh trong tâm trạng thoải mái.

Để đô thị phát triển, người dân thụ hưởng nhiều tiện ích hơn, vừa qua, Sở Xây dựng TPHCM trình UBND thành phố báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án xây dựng đường trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài) từ Quốc lộ 1 đến ranh tỉnh Tây Ninh, với tổng vốn đầu tư gần 16.000 tỉ đồng.

Hầm Thủ Thiêm tạo tuyến kết nối trực tiếp giữa trung tâm TP HCM với khu vực phía Đông. Ảnh: HUYỀN TRÂN

Theo đề xuất, tuyến đường dài trên 15 km, đi qua xã Tân Nhựt và xã Bình Lợi, quy hoạch mặt cắt ngang 60 m với 10 làn xe. Giai đoạn 1 sẽ giải phóng mặt bằng toàn tuyến và đầu tư trước 6 làn xe cùng các cầu vượt, nút giao khác mức và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Dự án thuộc nhóm A, dự kiến triển khai giai đoạn 2026-2030. Tổng diện tích thu hồi gần 150 ha, ảnh hưởng hơn 700 trường hợp, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ước khoảng 6.775 tỉ đồng.

Theo Sở Xây dựng, tuyến đường sẽ góp phần hoàn thiện trục giao thông xuyên tâm Đông - Tây, kết nối với nhiều vành đai, đường cao tốc và quốc lộ, giảm áp lực giao thông ở cửa ngõ phía Tây TP HCM. Dự án dự kiến khởi công quý III/2027, hoàn thành cuối năm 2029.

Mở không gian phát triển mới

Theo kỹ sư cầu đường Trần Văn Tường, đại lộ Đông Tây sau khi hoàn thành và đưa vào khai thác mang tới tác động lớn đối với giao thông và phát triển đô thị TPHCM. Điều này được thể hiện bằng lưu lượng xe được phân bổ lại, góp phần giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm và rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa khu Đông và Tây thành phố.

"Đại lộ Đông Tây không chỉ đóng vai trò lưu thông mà còn mở ra không gian phát triển mới cho TP HCM" - ông Tường quả quyết. Ông dẫn chứng tuyến đường đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa tại nhiều khu vực như Thủ Thiêm, Bình Chánh; nhiều khu dân cư, chung cư và đô thị mới dần hình thành.

TPHCM ấm áp, thân thương (*): Viết tiếp kỳ tích khu Đông

 02/06/2026 06:00

Đánh giá về ý nghĩa chỉnh trang đô thị, ông Tường cho rằng việc di dời gần 10.000 hộ dân là bước ngoặt lớn trong cải thiện môi trường sống ven kênh Tàu Hủ - Bến Nghé. Ông cũng nhận định việc triển khai dự án bằng nguồn vốn ODA nước ngoài đã tạo tiền đề để TPHCM thu hút đầu tư, phát triển thêm nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn trong tương lai.

Kiến trúc sư Khương Văn Mười cũng đánh giá đại lộ Đông Tây cùng hầm Thủ Thiêm là công trình mang tính chiến lược, giúp kết nối khu Tây với khu Đông mà không dồn toàn bộ lưu lượng xe vào trung tâm thành phố.

Phân tích về sự đúng đắn, theo ông Mười, việc xây dựng hầm Thủ Thiêm thay vì cầu vượt sông xuất phát từ yêu cầu tĩnh không trên sông Sài Gòn. Tuyến đại lộ cũng được quy hoạch dọc bờ kênh nhằm hạn chế tác động giải tỏa và kết hợp chỉnh trang đô thị ven sông. 

Tăng kết nối

Ngoài tuyến Võ Văn Kiệt nối dài, TPHCM cũng đang thúc đẩy nhiều dự án hạ tầng liên vùng khác.

Trong đó, tuyến đường mở mới phía Tây Bắc dài gần 10 km, kết nối từ Vành đai 2 đến giáp ranh Tây Ninh, được đề xuất đầu tư hơn 17.254 tỉ đồng. Dự án dự kiến ảnh hưởng 474 trường hợp, trong đó có 248 hộ giải tỏa trắng, nếu được thông qua sẽ khởi công năm 2027 và hoàn thành năm 2029.

Khu vực thực hiện dự án đường Võ Văn Kiệt nối dài tại xã Tân Nhựt, TPHCM. Ảnh: NGỌC QUÝ

Song song đó, dự án mở rộng Quốc lộ 50 hiện đạt khoảng 96% khối lượng thi công sau hơn 3 năm triển khai. Tuyến dài gần 7 km, tổng vốn đầu tư hơn 1.490 tỉ đồng, dự kiến thông xe toàn tuyến vào cuối năm 2026, góp phần tăng kết nối TPHCM với khu vực phía Nam và giảm tải áp lực giao thông nơi cửa ngõ phía Tây.

(Còn tiếp)

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 1-6