ASML đưa ngành sản xuất chip toàn cầu bước vào kỷ nguyên mới
Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu không ngừng nỗ lực hướng tới những con chip nhỏ hơn, nhanh hơn và tiết kiệm năng lượng hơn đã đạt được một cột mốc mới với máy khắc quang cực tím (EUV) mới nhất của ASML: Đó là High NA EUV (Quang khắc Cực tím Khẩu độ số cao) trị giá 400 triệu USD, nặng 165 tấn.
Ngày 15/7/2026, Tập đoàn công nghệ Hà Lan ASML công bố cột mốc lịch sử: Intel Foundry (thuộc Tập đoàn Intel của Mỹ) đã chính thức đưa công nghệ High NA EUV vào sản xuất hàng loạt cho một phần dòng chip Intel® Core™ Ultra Series 3 (tên mã Panther Lake), trên tiến trình Intel 18A tại nhà máy Oregon, Mỹ.
MIT Technology Review tóm lược sức mạnh của "quái vật" quang khắc mới nhất của ASML:
Đây là bức tranh để bạn dễ hình dung: Nếu công nghệ EUV trước đây giống như một chiếc bút cực mảnh để "vẽ" mạch điện lên tấm wafer silicon, thì High NA EUV giống như thay ngòi bút đó bằng một đầu bút còn mảnh và sắc nét hơn nữa - nhờ khẩu độ số tăng từ 0,33 lên 0,55 - cho phép "vẽ" các đường mạch nhỏ và dày đặc hơn nhiều.
Sự kiện này đưa Intel Foundry đã trở thành nhà sản xuất đầu tiên trong ngành "xuất xưởng" hàng loạt chip thương mại sử dụng công nghệ siêu quang khắc High NA EUV.
Cỗ máy High NA EUV nặng 165 tấn được lắp trong phòng sạch tại nhà máy Fab D1X của Intel Corporation năm 2024. Intel mua thiết bị này để tiếp tục theo đuổi Định luật Moore nhằm tạo ra cho khách hàng những con chip mạnh mẽ với các bóng bán dẫn ngày càng nhỏ hơn. Nguồn: Intel Corporation
Năm 2024, Intel và ASML đã hoàn tất việc tích hợp cỗ máy quang khắc EUV High NA thương mại đầu tiên trong ngành tại cơ sở nghiên cứu và phát triển của công ty ở Hillsboro, Oregon, Mỹ. Sau 2 năm, High NA EUV đi vào sản xuất chip thương mại hàng loạt.
Cột mốc ngày 15/7/2026 không chỉ nằm ở một cỗ máy trị giá khoảng 400 triệu USD được lắp đặt thành công, mà là việc nó đã chạy thật, sản xuất chip thật, bán ra thị trường thật - chứng minh khả năng ứng dụng High NA EUV trong môi trường sản xuất thực tế, mở đường cho các thế hệ chip AI ngày càng nhỏ, nhanh và tiết kiệm năng lượng hơn trong tương lai.
Phía sau những cỗ máy khổng lồ ấy...
...là một cam kết âm thầm nhưng bền bỉ với hành tinh.
Mỗi lần một chiếc máy EUV mới ra đời, ASML không chỉ nghĩ đến độ chính xác nanomet, mà còn nghĩ đến việc làm sao để nó "nhẹ gánh" hơn với môi trường.
Từ tối ưu năng lượng tiêu thụ của nguồn sáng EUV (bộ phận ngốn điện nhiều nhất trong hệ thống), đến việc ngày càng vận chuyển máy móc bằng đường biển thay vì đường hàng không, hay sửa chữa linh kiện ngay tại chỗ để giảm phát thải từ vận chuyển.
ASML nắm giữ một vị trí độc đáo trong hệ sinh thái bán dẫn. Công ty Hà Lan này kiểm soát khoảng 90% thị trường toàn cầu về các công cụ khắc quang tiên tiến, khiến thiết bị của họ trở nên không thể thiếu đối với các nhà sản xuất chip hàng đầu. Ảnh: Zeiss
Đích đến mà ASML tự đặt ra là trở thành trung hòa khí nhà kính trên toàn bộ chuỗi giá trị vào năm 2040 - không phải một lời hứa suông, mà được cụ thể hóa bằng lộ trình rõ ràng.
Năm 2030, chuỗi cung ứng đạt phát thải ròng bằng 0; đến 2040, cả phía khách hàng sử dụng máy cũng đạt mục tiêu tương tự.
Nói cách khác, cỗ máy làm ra bộ não của thời đại AI cũng đang cố gắng làm điều đó theo cách nhẹ nhàng nhất có thể với Trái Đất. Đây là một hành trình song song, ít ồn ào hơn cuộc đua công nghệ, nhưng không kém phần bền bỉ.
Cụ thể Kế hoạch Chuyển đổi Khí hậu (Climate Transition Plan) của ASML:
Giải mật ASML: Quyền lực "độc tôn" từ khởi đầu yếu thế, được toàn EU bảo vệ như con ngươi
Có một sự thật ít ai ngờ, mọi con chip tiên tiến nhất hành tinh - trong điện thoại, trong mô hình AI, hay trong tên lửa dẫn đường - đều phải đi qua tay của đúng một công ty duy nhất - đó là ASML của người Hà Lan.
Không có nhà cung cấp thứ hai, không có phương án dự phòng. Ngay cả Apple hay Nvidia cũng chưa từng có vị thế tuyệt đối như vậy trong lĩnh vực của mình.
Tạp chí công nghệ của Tây Ban Nha ngày 15/7 phải thốt lên rằng "Nếu ASML ngừng bán hàng vào ngày mai, sự tiến bộ ở lĩnh vực công nghệ tiên tiến của ngành công nghiệp bán dẫn sẽ bị đình trệ".
ASML kết thúc năm 2025 với doanh thu đạt 32,7 tỷ euro (so với 6,3 tỷ euro năm 2015).
Điều bất ngờ là quyền lực này không đến từ một khởi đầu vượt trội. Năm 1984, ASML ra đời như một liên doanh mạo hiểm giữa Philips và ASM International, chật vật với chậm tiến độ, đội vốn, và từng đứng bên bờ vực khi đối tác rút lui năm 1988 - chỉ sống sót nhờ một cú giải cứu phút chót từ Philips.
Chính sự thiếu thốn ban đầu đó buộc ASML phải học cách hợp tác thay vì tự làm mọi thứ — trái ngược hoàn toàn với Nikon và Canon, hai gã khổng lồ quang học của Nhật Bản chọn con đường tự chủ, tích hợp dọc.
ASML dần xây dựng một mạng lưới hơn 5.100 nhà cung cấp: Zeiss lo hệ quang học, Cymer (nay thuộc ASML) lo nguồn sáng, còn ASML giữ vai trò "nhạc trưởng" - thiết kế kiến trúc hệ thống và duy trì quan hệ trực tiếp với ba khách hàng lớn nhất ngành là Intel, TSMC, Samsung.
Bước ngoặt then chốt của ASML là công nghệ EUV - tạo ánh sáng bằng cách bắn laser vào các giọt thiếc bay tới 50.000 lần/giây, rồi phản xạ qua hệ gương siêu chính xác.
Năm 2012, chính Intel, TSMC và Samsung đã góp vốn đồng đầu tư để đẩy nhanh công nghệ này, vô tình biến chính họ thành những đối tác không thể rút lui.
Kết quả là những con số ấn tượng: Doanh thu ASML tăng từ 6,3 tỷ euro (2015) lên 32,7 tỷ euro (2025), với gần một phần tư đến từ dịch vụ bảo trì, nâng cấp máy đã bán, điều này biến mỗi thương vụ thành nguồn thu bền vững lâu dài.
Châu Âu đã sớm nhận ra ASML là một trong số ít những tài sản công nghệ chiến lược thực sự không thể thay thế của mình và việc mất đi nó đơn giản là điều không thể chấp nhận được.
Hà Lan, Đức và Ủy ban châu Âu đã hỗ trợ, trong hơn ba thập kỷ, cho nghiên cứu tạo nên công nghệ EUV; vào năm 2024, chính phủ Hà Lan đã khởi động "Chiến dịch Beethoven" - một kế hoạch trị giá 2,5 tỷ euro bao gồm cơ sở hạ tầng, nhà ở và lưới điện - với mục tiêu rõ ràng là giữ cho ASML gắn bó với khu vực này.
