Nhiều người cao tuổi phụ trách việc chăm sóc cháu khi con cái đi làm - Ảnh minh họa : D.LIỄU
Khi ông bà thành "bảo mẫu"
Sau khi nghỉ hưu, bà Hòa (65 tuổi, Hà Nội) từng nghĩ mình sẽ có những ngày tháng thong thả hơn. Bà dự định sáng đi bộ, chiều gặp bạn bè, thỉnh thoảng về quê hoặc đi đâu đó vài ngày. Thế nhưng mọi dự định đều trở thành "bất khả thi" khi con cái nhờ chăm cháu.
Buổi sáng, 7h bà lóc cóc đẩy xe đưa cháu đến trường cách nhà 1km. 4h chiều lại đẩy xe đón cháu về, tắm rửa, nấu cơm, chờ bố mẹ cháu đi làm về. Cuối tuần, thay vì được nghỉ ngơi, bà tiếp tục ở nhà trông cháu để con cái có thời gian giải quyết công việc riêng.
"Có những hôm người mệt rã rời vẫn cố gắng vì nghĩ con gái đang đi làm, nếu mình không trông cháu thì con biết nhờ ai", bà Hòa bộc bạch.
Thực tế trong cuộc sống hiện nay khi con cái lập gia đình, sinh con nhưng cả hai vợ chồng đều đi làm, ông bà thường trở thành lựa chọn thuận tiện và ít tốn kém nhất. Có gia đình ông bà ở cùng nhà để hỗ trợ con cháu. Có gia đình ông bà từ quê lên thành phố, ở vài tháng hoặc vài năm để chăm cháu.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, chị Mai (32 tuổi, Hà Nội) cho hay cũng đang phải nhờ bà nội ở quê Hà Tĩnh lên chăm sóc con. Sống cùng chồng và hai con nhỏ tại Hà Nội, cả hai vợ chồng chị đều đi làm toàn thời gian.
Khi con đầu lòng còn nhỏ, hai vợ chồng từng nghĩ sẽ tự xoay xở. Nhưng đến khi sinh con thứ hai, mọi thứ trở nên khó khăn hơn.
"Có những ngày tôi phải đưa con đi học từ sáng sớm rồi chạy đến cơ quan. Chiều vừa tan làm đã phải phóng xe về đón con. Chỉ cần một đứa ốm là cả lịch sinh hoạt của gia đình đảo lộn", chị Mai kể.
Sau nhiều lần xoay xở, vợ chồng chị quyết định nhờ mẹ từ quê lên sống cùng để chăm hai cháu. "Mẹ tôi cũng ngoài 60 tuổi rồi. Tôi biết bà cũng muốn có cuộc sống riêng, muốn ở quê, gặp bạn bè, chăm sóc vườn tược. Nhưng nếu bà không lên thì chúng tôi thực sự không biết xoay thế nào", chị nói.
Mẹ chị ở cùng gia đình, sáng đưa cháu đi học, chiều đón về, chuẩn bị cơm tối và trông cháu những lúc hai vợ chồng chưa về kịp. Chị Mai thừa nhận có những lúc nhìn mẹ mệt, chị rất áy náy. Nhưng nếu bảo bà về quê ngay thì vợ chồng cũng không biết phải làm thế nào.
Chị cũng cho rằng nhiều người trẻ cũng rơi vào tình thế tương tự. Họ không hẳn muốn đẩy việc chăm con cho bố mẹ, nhưng chi phí thuê người, nhà trẻ, việc học của con và thời gian làm việc khiến gia đình rất khó tự xoay xở.
Cần cân đối để người già sống trọn ‘tuổi hưu’
Thực tế hiện nay gia đình Việt Nam đang thay đổi khi mức sinh giảm, gia đình nhỏ hơn, tỉ lệ người cao tuổi tăng. Năm 2025, tổng tỉ suất sinh của Việt Nam là 1,93 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế, trong khi tỉ trọng người từ 60 tuổi trở lên đã lên khoảng 14,5%.
Đặc biệt, cuộc sống của các gia đình trẻ ngày càng gắn với công việc, đô thị hóa và những áp lực riêng.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Trần Minh Khang (cán bộ về hưu tại Hà Nội) cho rằng khi về hưu nhiều người có thể vẫn khỏe mạnh, vẫn muốn làm việc, đi du lịch, chăm sóc sức khỏe, gặp gỡ bạn bè, tham gia các hoạt động xã hội.
"Dù biết rằng ông bà có thể rất yêu cháu, thương con nên có thể hy sinh những thú vui tuổi già để chăm sóc con cháu, nhưng không đồng nghĩa với việc mỗi ngày đều phải làm "bảo mẫu" toàn thời gian.
Bởi vậy, tôi nghĩ rằng cần cân đối để giảm áp lực cho ông bà, cân bằng giữa việc chăm sóc con cháu với những hoạt động khác. Con cái cũng cần chia sẻ việc chăm con giữa hai vợ chồng, điều chỉnh thời gian làm việc, lựa chọn trường lớp phù hợp, thuê người hỗ trợ khi có điều kiện thay vì mặc nhiên coi ông bà là phương án đầu tiên và duy nhất", ông Khang bộc bạch.
Ông cũng cho rằng quan trọng hơn, trước khi nhờ ông bà, con cái nên hỏi một câu rất đơn giản: "Bố mẹ có muốn và có đủ sức không?", bởi chỉ khi tất cả là tự nguyện và sẵn sàng thì cuộc sống tình cảm gia đình mới vui vẻ, bền chặt hơn.
